século xVI
Antônio de Gouvea
Marku Tylliu Kikerōnos Katōn Ho Meizōn, Hē Peri Gērōs, Kai Tu Skipiōnos Oneiros, Ek Tēs Tu Theodōru Ermēneias
Epigrammata
In M. Tullii Ciceronis orationem in Vatinium testem commentarius
Pro Aristotele responsio, adversus P. Rami calumnias
De Iure Accrescendi
De Iurisdictione
Lectiones variae iuris civilis
Ad tit. de vulg. & pupil. subst.
Ad L. Gallvs
Ad Leges X. sit ad L. Falc. libro XXXV. Digestorum
Opera iuris civilis
Opera juridica, philologica, philosophica
Ad senatus consultum Trebellianum
Manuel da Costa
Commentaria in § et quid si tantum 1. Gallus ff. de libe. et posthu
Patrui et nepotis de successione regni Portugalliae
Commentaria in. l. Si ex cautione C. de non nume. pec[unia]
Commentaria in .º. Si arbitratu. l. cum tale. ff. De conditio. & demonstra. Idem Selectarum interpretationum circa conditiones, demonstrationes & dies.
Commentaria in posthumus. inst. de lega. Item scholia in difficilliman l. si filius haeres institutus ... ff. de libe & posthu
Commentaria Cap. si pater, de testament. lib. sexto, et § cum in bello, I. Qui duos ff. de reb. dub.
In celeberrimas iuris C[a]esarei leges [et] paragraphos
Omnia quae quidem extant in ius canonicum et ciuile
Duarte Caldeira
Variarum juris lectionum libri quatuor
De erroribus pragmaticorum libri quatuor
Manuel Soares da Ribeira
Obseruationum iuris liber primus
Thesaurus receptarum sententiarum: quas vulgus interpretum communes opiniones vocat, in alphabeti seriem digestarum post omnes omnium ea de re lucubrationes
Annotationes ad Antonii Gomezii variar. Resolut. libros
- Cf., infra, Antônio Gomes
Annotationes breviores marginales ad Arii Pinelli praeceptoris olim sui commentarios in Rub. & Leg. II. C. de rescind. Vendit
- Cf., infra, Aires Pinhel
João Altamirano
Commentaria in primos XIII libros et XX quaestiones Q. Cervidii Scaevolae
Variarum resolutionum et Interpretationum Iuris libri tres
Fernando Aires de Mesa
Pedro Barbosa
Commentariorum ad interpretationem tituli. ff. soluto matrimonio
Commentarii ad interpretationem tituli, ff. de iudiciis.
Commentarii ad Rvbricam: et leges Cod. de praescript. 30 vel 40 anorum
Opera postuma: tractatus de legatis, de substituitionibus nec non probatione per iuramentum
(I. De Matrimonio II. De Dote, eiusque privilegiis, lucro, amissione, restitutione, actione, ac repetitione III. De alimentis IV. Fructibus V. Impensis VI. De lata & leui culpa VII. De mora IIX. Et qualiter dotis ratione fiat exsecutio in bonis mariti IX. De privilegiorum materia X. De Pactis XI. De debitore & creditore XII. De locatione XIII. De donatione XIV. De consensu & cetenis materiebus)
Tractatus absolutissimi
- Frankfurt, 1625: Tomo I - Tomo II
Commentarius analyticus ad Legem "si Curatores habens", Cod. de in integrum restitutionem minorum
Francisco Caldas
Consilia in quibus varii casus ad Praxim Forensem perutiles enodantur, et rerum judicatarum in Supremo Lusitaniae Senatui auctoritate confirmentur.
De universo iure Emphytheutico Syntagma
Tomo 1 - De Renovatione
Tomo 2 - De Nominatione Empthyteutica, eiusque successione et progressu
Tomo 3 - De nominandi seu eligendi ad Emphyteusin potestate, tam ex contractu quam ultima voluntate; et Electionis revocatione
Tomo 4 - De empthyteusis exstinctione, interitu et Resolutione
Tractatus de emptione et venditione
- Opera juridica omnia. Cologny, 1745
- Tomo 2
- Tomo 4
- Tomo 7
Novus et methodicus tractatus, de una et altera quarta, legitima, falcidia, et trebellianica, earumque imputatione Ad cap. Raynaldus De testamentis; in 4. partes divisus.
João Carvalho
Gregório Martins Caminha
- Tractado da forma dos libellos, e das allegações judiciaes, e do processo do juizo secular, & ecclesiastico, & dos contratos com suas glosa.
- Comentário: a primeira edição, datada de 1549, parece estar perdida. Texto de influência fundamental no direito luso-brasileiro.
PEDRO DE santarém
Tractatus de assecurationibus et sponsionibus mercatorum
Antonio da Gama
Decisiones supremi Senatus Lusitaniae
Tractatus de sacramentis praestandis vltimo supplicio damnatis, ac de testamentis, anatomia, & corum sepultura
Álvaro Vaz
[Decisionum,] Consultationum ac rerum iudicatarum in regno Lusitaniæ
Tractatus Iuris Emphyteutici Absolutissimus
Praxis partitionum et collationum inter haeredes
- Opera omnia juridica, civilia, canonica, et feudalia, Cologny, 1735, 3 vols.
- Comentário: Álvaro Vaz foi provavelmente um dos juristas portugueses mais citados pelos juristas de direito comum de outros países, chegando até mesmo a merecer uma reimpressão de suas obras, na Suíça, quase dois séculos após sua atividade prática. Sua obra principal, que versa sobre enfiteuse, chegou a ser incluída em recolhas posteriores de obras fundamentais sobre o tema logo após sua edição (cf., por ex., Thesaurus Iuris Emphytevtici, Frankfurt a. M., 1606).
Aires Pinhel
Ad Constitutiones C. de bonis maternis Commentarii
Ad Rub. et L. secun. C. de rescind. vend. commentarii
Antonio Gomes
Ad leges Tauri. commentarium
Variarum resolutionum iuris civilis, communis et regii commentaria
Jorge de Cabedo
Practicarum observationum, sive Decisionum supremi Senatus regni Lusitaniae. 2 vols.
- Antuérpia, 1699: Tomo 1 - Tomo 2 Ler na mesa Ler na mesa
De Patronatibus Ecclesiarum Regiae Coronae Regni Lusitaniae
Remissiones Doctorum ad contractus, ultimas voluntates et delicta spectantes in libris IV et V Constitutionum Regiarum Lusitaniae.
Manuel Barbosa
Remissiones Doctorum Officiis publicis, jurisdictione et ordine judiciario in earumdem lib. I, II et III, cum concordantiis utriusque Juris, legem Partitarum, Ordinamenti, ac novae Recopilationis Hispanorum. Accessere castigationes et additamenta ad Remissiones praedictas lib. IV et V.
Privilegios e praerrogativas que ho genero feminino tem por direito commum, e ordenaçoens do Reyno, mais que o genero masculino
Rui Gonçalves da Grã
- Lisboa, 1557
Tratado sobre a expedição dos perdões que concedem os Reys de Portugal
- Lisboa, 15??
SÉCULO XVII
Bento Gil
Tractatus de iure et priuilegiis honestatis
Commentaria in L. ex hoc iure ff. de iustita et iure
Commentaria ad leg. prim. c. de sacrosanct. eccles.
Relectio legis Titiae si non nupserit 100 Digest. de conditionib.
Manuel mendes de castro
Repertorio das ordenações do reino de Portugal novamente recompiladas
Practica Lusitana
De annonis ciuilibus lib. XI
Ad celebrem Iustiniani constitutionem in lege cum oportet. c. de bon. quae
Tomé Vaz
Allegationes super varias materias
Locupletissima et utilissima, Explanationes in Novam Iustitiae Reformationem
Manuel Temudo da Fonseca
- Decisiones Senatus Archiepiscopalis Ulyssiponensis. Lisboa, 1644
- Tomo 3
- Tomo 4
Manuel alvares pegas
Commentaria ad Ordinationes
- Tomo 14
- Tomo 15
Resolutiones Forenses
Tractatus de exclusione, inclusione, sucesione
- Tractatus de competentiis inter archiepiscopos, episcoposue, et nuntium apostolicum cum potestate legati à latere: & de eorum potestate - Lisboa, 1675 Ler na mesa
Domus Supplicationis Curiae Lusitanae Ulisiponensis magistratus, styli, supremique Senatus consulta
joão martins DA COSTA
- Lisboa, 1692
- Coimbra, 1745
Decisiones supremi eminentissimique Senatus Portugalliae ex grauissimorum patrum responsis collectae
GABRIEL pereira de castro
Tractatus de manu regia
- Tomo 1
- Tomo 2
Vlyssea: ou Lisboa edificada: poema heroico
Bento Pereira
Promptuarium Juridicum
Observationes practicae in quibus multa quae in controversiam in forensibus judiciis adducuntur, faelici stylo pertractantur.
Miguel de Reinoso
- Coimbra, 1734
Melchior Febo
Decisionum Senatus Regni Lusitaniae
Decisiones Supremi Senatus justitiae Lusitaniae, et supremi concilij fisci, ac patrimonij regij, cum gravissimis collegis decretae
Antônio de Souza de Macedo
Lusitania Liberata ab injusto Castellanorum dominio
Decisiones seu quaestiones forenses ab amplissimo, integerrimoque portuensi senatu decisae partim exaratae, partim collectae. Lisboa, 1747.
Guerreiro de Camacho Aboim
De munere Judicis Orphanorum opus in quinque Tractatus divisum
- Tomo I (Inventário): Ed. 1699
- Tomo II (Divisão): Ed. 1759
- Tomo III (Tutor e curador)
- Tomo IV
- Tomo V
- Índice
Opusculum de privilegiis Familiarium Sanctae Inquisitionis
Tractatus de Recusationibus
Francisco Pinheiro
Tractatus de Testamentis
De censu et emphyteusi
Domingos Antunes Portugal
Tractatus de donationibus iurium et bonorum Regiae Coronae
Allegationes Juris, in quibus quamplurimae et valde utiles quaestiones in Lusitaniae Tribunalibus disceptatae proponuntur, et juxta facti contingentiam pro advocationis munere enucleantur.
aNTÔNIO mENDES aROUCA
Adnotationes praticae ad librum fere primum Pandectarum Juris Civilis, in quibus per singulos textos, et versiculos ea tantum, quod pro fori exercitio et Lusitaniae advocationis munere utilia visa sunt. Lisboa, 1701-1702.
- Tomo 1
- Tomo 2
Introductio ad ultimas voluntates continens omnia necessaria ad confectionem Testamenti
Manuel Figueira de Negreiros
Tractatus de modo et forma videndi et examinandi processum in causis civilibus, via ordinaria, in prima instantia intentatis.
Amador Rodrigues
Tractatus de executione sententiae, et eorum quae paratam habet executionem.
Tractatus de concursu et privilegiis creditorum in bonis debitoris, et de praelationibus eorum, atque de ordine et gradu quo solutio fieri debet
Antonio Lopes Leitão
Praxis de judicio finium regundorum
- Lisboa, 1654
Pratica judicial muyto util , e necessaria para os que principiam os officios de julgar, e advogar e para todos os que solicitão causas nos Auditorios de hum, e outro foro, tirada de varios autores practicos, e dos estylos mais praticados nos Auditorios
SÉCULO XVIII
Vanguerve Cabral
- Lisboa, 1730 [incompleta, inclui apenas as cinco primeiras das sete partes publicadas. O volume do STF pertenceu a Pontes de Miranda]
- Lisboa, 1750 [completa, reunindo as sete partes publicadas da obra]
Tractatus practicus juridicus de sacrilegio regi nostro
Epilogo de varios casos Civeis, e Crimes
Silvestre Gomes de Moraes
Tractatus de executionibus instrumentorum, et sententiarum in sex libros divisus
Manuel Bagna Quaresma
Thesaurus quotidianarum resolutionum
Manuel Gonçalves da Silva
Commentaria ad Ordinationes Regni Portugaliae
Mateus Homem Leitão
De Iure Lusitano
Dubitationes in Foro frequentes, modo juridico disputatae, et secundum jus nostrum resolutae et in multis fortasse nova illius intelligentia. Opus in quatuor partes divisim: I - de Testamentis; II - de Naturalium successione; III - de jure Emphyteutico; IV - de Interdictis.
João Rodrigues Cordeiro
Pantaleão de Araújo Guerra
Commentaria ad Ordinationes Portugalliae Regni Libri Quarti (Pantaleonis de Araujo Netto e Guerra)
Amaro Luís de Lima
Commentaria ad Ordinationes Regni Portugalliae (Mauri Ludovici de Lima)
Commentaria ad Fodinarum regimen, in quibus, quae de fodinis necessaria, atque utilia sunt ad controversas forenses, decidendas plane discutiuntur, multaque alia obiter explanantur, prout Elenchus materiarum, eorumque Gnomologia indicant.
Manuel Álvares Solano
Cogitationes juridicae, atque Forenses, in quibus multa, quae in utroque Foro controversa quotidie versari possunt, miro ordine absoluta apparent.
Additiones aureaeque illustrationes ad quinque libros primae partis Practicae Lusitanae Emmanuelis Mendes de Castro quibus accedunt in fine aresta seu decisiones senatuum istius regni portugaliae ab eodem collectae.
Feliciano da Cunha França
Inácio Pereira de Sousa
Tractatus de Revisionibus
- Lisboa, 1768
Novus et methodicus tractatus de una et altera Quarta deducendas, vel non legitima Falcidia, et Trebellianica earumque imputatione, ad Cap. Reynaldus de Testamentis, in quatuor partes divisus. (In quo elucidatur universa materia successionum filiorum tam legitimorum, quam naturalium, quam etiam spuriorum, de nobilitate et alienatione prohibita per contractum; de inventario, de bonorum possessionibus, et de imputationibus.
João de Carvalho
SÉCULO XIX
Melo Freire
Institutiones Iuris Civilis Lusitani
- Há duas traduções portuguesas. A primeira foi feita no Brasil, com o objetivo de fornecer um livro-texto aos alunos; é edição raríssima. Em 1966-7, publicou-se, no Boletim do Ministério da Justiça de Portugal, uma tradução do latim de Miguel Pinto de Meneses.
- Resposta contra a censura do compendio historia juris civilis Lusitani feita por Antonio Pereira de Figueiredo, Lisboa, 1809 Ler na mesa
- Dissertacao historico-juridica sobre os direitos e jurisdiccao do Grão-prior do Crato e do seu Provisor, Lisboa, 1809 Ler na mesa
Pereira e Souza
Primeiras linhas sobre o processo civil
Primeiras linhas sobre o processo criminal
- Classes dos crimes por ordem systematica com as penas correspondentes segundo a legislação actual. Lisboa, 1803.
- Esboço de um Dicionário jurídico, theorético e prático, remissivo às leis compiladas e extravagantes. Lisboa, 1825-7
Almeida e Souza [Lobão]
- Tratado encyclopedico compendiario: pratico e systematico dos interdictos e remédios possessórios, 1867 Ler na mesa
- Collecção de dissertações e tratados varios em supplemento ás segundas linhas do processo civil, 1868 Ler na mesa
- Tratado pratico das avaliações e dos danos, Lisboa, 1826.
- Tractado pratico e compendiario das aguas dos rios, etc, Lisboa, 1817
Correia Teles
Doutrina das acções accommodada ao foro de Portugal, Lisboa, 1819
Commentário crítico à lei da boa razão em data de 18 de Agosto de 1769, Lisboa, 1824
Manual do tabelião ou ensaios de jurisprudência eurematica, cintendo a colleccção de minutas dos contractos e instrumentos mais usuaes, etc., Lisboa, na Imp. Régia, 1819.
Digesto portuguez ou tratado dos direitos e obrigações civis accomodado ás leis e costumes da nação portugueza para servir de subsidio ao Novo Codigo Civil , 3 vols., Lisboa, 1835.
- 3ª ed., [Vol. 1] [Vol. 2] [Vol. 3] Ler na mesa
Manual do processo civil: suplemento do digesto português. Lisboa, 1842
Formulario de libellos e petições summarias à imitação do formulario de Gregorio Martins Caminha accommodado á nov. ref. de 21 de Maio de 1841, Coimbra, 1843
Addições à doutrina das acções com um appendice contendo diversas regras de Direito civil por ordem alphabetica e notas às leis do Registo Hypothecário, Coimbra, 1845
- Questões e varias resoluções de direito emphyteutico. Coimbra, 1851
A questão entre os senhorios e os foreiros ou o espírito do decreto de 13 de Agosto de 1832 e resposta às observações do conselheiro João Pedro Ribeiro, Coimbra, 1836
Coelho da Rocha
- Ensaio sobre a história do governo e da legislação de Portugal, para servir de introdução ao estudo do direito pátrio, Coimbra, 1843 Ler na mesa
Instituições de direito civil português para uso dos seus discípulos, Coimbra, 1841.
- 2ª ed., 1848: [Vol. 1] [Vol. 2] Ler na mesa
- 5ª ed., 1867: [Vol. 1] [Vol. 2] Ler na mesa
- Indice geral alfabetico das instituições de direito civil portuguez, Coimbra, 1845