Versão de teste do novo site — os dados ainda estão em revisão.
Idioma PTENFRDEESITNLLA
ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ IVRIS PARALIPOMENA IURISUm guia bibliográfico do direito civil

Direito luso-brasileiro

Esta seção ainda não foi revisada: a lista abaixo é a do site antigo, com os mesmos links.

século xVI

Antônio de Gouvea

Marku Tylliu Kikerōnos Katōn Ho Meizōn, Hē Peri Gērōs, Kai Tu Skipiōnos Oneiros, Ek Tēs Tu Theodōru Ermēneias

Epigrammata

In M. Tullii Ciceronis orationem in Vatinium testem commentarius

Pro Aristotele responsio, adversus P. Rami calumnias

De Iure Accrescendi

De Iurisdictione

Lectiones variae iuris civilis

Ad tit. de vulg. & pupil. subst.

Ad L. Gallvs

Ad Leges X. sit ad L. Falc. libro XXXV. Digestorum

Opera iuris civilis

Opera juridica, philologica, philosophica

Ad senatus consultum Trebellianum

Manuel da Costa

Commentaria in § et quid si tantum 1. Gallus ff. de libe. et posthu

Patrui et nepotis de successione regni Portugalliae

Commentaria in. l. Si ex cautione C. de non nume. pec[unia]

Commentaria in .º. Si arbitratu. l. cum tale. ff. De conditio. & demonstra. Idem Selectarum interpretationum circa conditiones, demonstrationes & dies.

Commentaria in posthumus. inst. de lega. Item scholia in difficilliman l. si filius haeres institutus ... ff. de libe & posthu

Commentaria Cap. si pater, de testament. lib. sexto, et § cum in bello, I. Qui duos ff. de reb. dub.

In celeberrimas iuris C[a]esarei leges [et] paragraphos

Omnia quae quidem extant in ius canonicum et ciuile

Duarte Caldeira

Variarum juris lectionum libri quatuor

De erroribus pragmaticorum libri quatuor

Manuel Soares da Ribeira

Obseruationum iuris liber primus

Thesaurus receptarum sententiarum: quas vulgus interpretum communes opiniones vocat, in alphabeti seriem digestarum post omnes omnium ea de re lucubrationes

Annotationes ad Antonii Gomezii variar. Resolut. libros

  • Cf., infra, Antônio Gomes

Annotationes breviores marginales ad Arii Pinelli praeceptoris olim sui commentarios in Rub. & Leg. II. C. de rescind. Vendit

  • Cf., infra, Aires Pinhel

João Altamirano

Commentaria in primos XIII libros et XX quaestiones Q. Cervidii Scaevolae

Variarum resolutionum et Interpretationum Iuris libri tres

Fernando Aires de Mesa

Pedro Barbosa

Commentariorum ad interpretationem tituli. ff. soluto matrimonio

Commentarii ad interpretationem tituli, ff. de iudiciis.

Commentarii ad Rvbricam: et leges Cod. de praescript. 30 vel 40 anorum

Opera postuma: tractatus de legatis, de substituitionibus nec non probatione per iuramentum

(I. De Matrimonio II. De Dote, eiusque privilegiis, lucro, amissione, restitutione, actione, ac repetitione III. De alimentis IV. Fructibus V. Impensis VI. De lata & leui culpa VII. De mora IIX. Et qualiter dotis ratione fiat exsecutio in bonis mariti IX. De privilegiorum materia X. De Pactis XI. De debitore & creditore XII. De locatione XIII. De donatione XIV. De consensu & cetenis materiebus)

Tractatus absolutissimi

  • Frankfurt, 1625: Tomo I - Tomo II

Commentarius analyticus ad Legem "si Curatores habens", Cod. de in integrum restitutionem minorum

Francisco Caldas

Consilia in quibus varii casus ad Praxim Forensem perutiles enodantur, et rerum judicatarum in Supremo Lusitaniae Senatui auctoritate confirmentur.

De universo iure Emphytheutico Syntagma

Tomo 1 - De Renovatione

Tomo 2 - De Nominatione Empthyteutica, eiusque successione et progressu

Tomo 3 - De nominandi seu eligendi ad Emphyteusin potestate, tam ex contractu quam ultima voluntate; et Electionis revocatione

Tomo 4 - De empthyteusis exstinctione, interitu et Resolutione

Tractatus de emptione et venditione

  • Opera juridica omnia. Cologny, 1745
  • Tomo 2
  • Tomo 4
  • Tomo 7

Novus et methodicus tractatus, de una et altera quarta, legitima, falcidia, et trebellianica, earumque imputatione Ad cap. Raynaldus De testamentis; in 4. partes divisus.

João Carvalho

Gregório Martins Caminha

  • Tractado da forma dos libellos, e das allegações judiciaes, e do processo do juizo secular, & ecclesiastico, & dos contratos com suas glosa.
  • Comentário: a primeira edição, datada de 1549, parece estar perdida. Texto de influência fundamental no direito luso-brasileiro.

PEDRO DE santarém

Tractatus de assecurationibus et sponsionibus mercatorum

Antonio da Gama

Decisiones supremi Senatus Lusitaniae

Tractatus de sacramentis praestandis vltimo supplicio damnatis, ac de testamentis, anatomia, & corum sepultura

Álvaro Vaz

[Decisionum,] Consultationum ac rerum iudicatarum in regno Lusitaniæ

Tractatus Iuris Emphyteutici Absolutissimus

Praxis partitionum et collationum inter haeredes

  • Opera omnia juridica, civilia, canonica, et feudalia, Cologny, 1735, 3 vols.
  • Comentário: Álvaro Vaz foi provavelmente um dos juristas portugueses mais citados pelos juristas de direito comum de outros países, chegando até mesmo a merecer uma reimpressão de suas obras, na Suíça, quase dois séculos após sua atividade prática. Sua obra principal, que versa sobre enfiteuse, chegou a ser incluída em recolhas posteriores de obras fundamentais sobre o tema logo após sua edição (cf., por ex., Thesaurus Iuris Emphytevtici, Frankfurt a. M., 1606).

Aires Pinhel

Ad Constitutiones C. de bonis maternis Commentarii

Ad Rub. et L. secun. C. de rescind. vend. commentarii

Antonio Gomes

Ad leges Tauri. commentarium

Variarum resolutionum iuris civilis, communis et regii commentaria

Jorge de Cabedo

Practicarum observationum, sive Decisionum supremi Senatus regni Lusitaniae. 2 vols.

De Patronatibus Ecclesiarum Regiae Coronae Regni Lusitaniae

Remissiones Doctorum ad contractus, ultimas voluntates et delicta spectantes in libris IV et V Constitutionum Regiarum Lusitaniae.

Manuel Barbosa

Remissiones Doctorum Officiis publicis, jurisdictione et ordine judiciario in earumdem lib. I, II et III, cum concordantiis utriusque Juris, legem Partitarum, Ordinamenti, ac novae Recopilationis Hispanorum. Accessere castigationes et additamenta ad Remissiones praedictas lib. IV et V.

Privilegios e praerrogativas que ho genero feminino tem por direito commum, e ordenaçoens do Reyno, mais que o genero masculino

Rui Gonçalves da Grã

  • Lisboa, 1557

Tratado sobre a expedição dos perdões que concedem os Reys de Portugal

  • Lisboa, 15??

SÉCULO XVII

Bento Gil

Tractatus de iure et priuilegiis honestatis

Commentaria in L. ex hoc iure ff. de iustita et iure

Commentaria ad leg. prim. c. de sacrosanct. eccles.

Relectio legis Titiae si non nupserit 100 Digest. de conditionib.

Manuel mendes de castro

Repertorio das ordenações do reino de Portugal novamente recompiladas

Practica Lusitana

De annonis ciuilibus lib. XI

Ad celebrem Iustiniani constitutionem in lege cum oportet. c. de bon. quae

Tomé Vaz

Allegationes super varias materias

Locupletissima et utilissima, Explanationes in Novam Iustitiae Reformationem

Manuel Temudo da Fonseca

  • Decisiones Senatus Archiepiscopalis Ulyssiponensis. Lisboa, 1644
  • Tomo 3
  • Tomo 4

Manuel alvares pegas

Commentaria ad Ordinationes

  • Tomo 14
  • Tomo 15

Resolutiones Forenses

Tractatus de exclusione, inclusione, sucesione

Domus Supplicationis Curiae Lusitanae Ulisiponensis magistratus, styli, supremique Senatus consulta

joão martins DA COSTA

  • Lisboa, 1692
  • Coimbra, 1745

Decisiones supremi eminentissimique Senatus Portugalliae ex grauissimorum patrum responsis collectae

GABRIEL pereira de castro

Tractatus de manu regia

  • Tomo 1
  • Tomo 2

Vlyssea: ou Lisboa edificada: poema heroico

Bento Pereira

Promptuarium Juridicum

Observationes practicae in quibus multa quae in controversiam in forensibus judiciis adducuntur, faelici stylo pertractantur.

Miguel de Reinoso

  • Coimbra, 1734

Melchior Febo

Decisionum Senatus Regni Lusitaniae

Decisiones Supremi Senatus justitiae Lusitaniae, et supremi concilij fisci, ac patrimonij regij, cum gravissimis collegis decretae

Antônio de Souza de Macedo

Lusitania Liberata ab injusto Castellanorum dominio

Decisiones seu quaestiones forenses ab amplissimo, integerrimoque portuensi senatu decisae partim exaratae, partim collectae. Lisboa, 1747.

Guerreiro de Camacho Aboim

De munere Judicis Orphanorum opus in quinque Tractatus divisum

  • Tomo III (Tutor e curador)
  • Tomo IV
  • Tomo V
  • Índice

Opusculum de privilegiis Familiarium Sanctae Inquisitionis

Tractatus de Recusationibus

Francisco Pinheiro

Tractatus de Testamentis

De censu et emphyteusi

Domingos Antunes Portugal

Tractatus de donationibus iurium et bonorum Regiae Coronae

Allegationes Juris, in quibus quamplurimae et valde utiles quaestiones in Lusitaniae Tribunalibus disceptatae proponuntur, et juxta facti contingentiam pro advocationis munere enucleantur.

aNTÔNIO mENDES aROUCA

Adnotationes praticae ad librum fere primum Pandectarum Juris Civilis, in quibus per singulos textos, et versiculos ea tantum, quod pro fori exercitio et Lusitaniae advocationis munere utilia visa sunt. Lisboa, 1701-1702.

  • Tomo 1
  • Tomo 2

Introductio ad ultimas voluntates continens omnia necessaria ad confectionem Testamenti

Manuel Figueira de Negreiros

Tractatus de modo et forma videndi et examinandi processum in causis civilibus, via ordinaria, in prima instantia intentatis.

Amador Rodrigues

Tractatus de executione sententiae, et eorum quae paratam habet executionem.

Tractatus de concursu et privilegiis creditorum in bonis debitoris, et de praelationibus eorum, atque de ordine et gradu quo solutio fieri debet

Antonio Lopes Leitão

Praxis de judicio finium regundorum

  • Lisboa, 1654

Pratica judicial muyto util , e necessaria para os que principiam os officios de julgar, e advogar e para todos os que solicitão causas nos Auditorios de hum, e outro foro, tirada de varios autores practicos, e dos estylos mais praticados nos Auditorios

SÉCULO XVIII

Vanguerve Cabral

  • Lisboa, 1730 [incompleta, inclui apenas as cinco primeiras das sete partes publicadas. O volume do STF pertenceu a Pontes de Miranda]
  • Lisboa, 1750 [completa, reunindo as sete partes publicadas da obra]

Tractatus practicus juridicus de sacrilegio regi nostro

Epilogo de varios casos Civeis, e Crimes

Silvestre Gomes de Moraes

Tractatus de executionibus instrumentorum, et sententiarum in sex libros divisus

Manuel Bagna Quaresma

Thesaurus quotidianarum resolutionum

Manuel Gonçalves da Silva

Commentaria ad Ordinationes Regni Portugaliae

Mateus Homem Leitão

De Iure Lusitano

Dubitationes in Foro frequentes, modo juridico disputatae, et secundum jus nostrum resolutae et in multis fortasse nova illius intelligentia. Opus in quatuor partes divisim: I - de Testamentis; II - de Naturalium successione; III - de jure Emphyteutico; IV - de Interdictis.

João Rodrigues Cordeiro

Pantaleão de Araújo Guerra

Commentaria ad Ordinationes Portugalliae Regni Libri Quarti (Pantaleonis de Araujo Netto e Guerra)

Amaro Luís de Lima

Commentaria ad Ordinationes Regni Portugalliae (Mauri Ludovici de Lima)

Commentaria ad Fodinarum regimen, in quibus, quae de fodinis necessaria, atque utilia sunt ad controversas forenses, decidendas plane discutiuntur, multaque alia obiter explanantur, prout Elenchus materiarum, eorumque Gnomologia indicant.

Manuel Álvares Solano

Cogitationes juridicae, atque Forenses, in quibus multa, quae in utroque Foro controversa quotidie versari possunt, miro ordine absoluta apparent.

Additiones aureaeque illustrationes ad quinque libros primae partis Practicae Lusitanae Emmanuelis Mendes de Castro quibus accedunt in fine aresta seu decisiones senatuum istius regni portugaliae ab eodem collectae.

Feliciano da Cunha França

Inácio Pereira de Sousa

Tractatus de Revisionibus

  • Lisboa, 1768

Novus et methodicus tractatus de una et altera Quarta deducendas, vel non legitima Falcidia, et Trebellianica earumque imputatione, ad Cap. Reynaldus de Testamentis, in quatuor partes divisus. (In quo elucidatur universa materia successionum filiorum tam legitimorum, quam naturalium, quam etiam spuriorum, de nobilitate et alienatione prohibita per contractum; de inventario, de bonorum possessionibus, et de imputationibus.

João de Carvalho

SÉCULO XIX

Melo Freire

Institutiones Iuris Civilis Lusitani

  • Há duas traduções portuguesas. A primeira foi feita no Brasil, com o objetivo de fornecer um livro-texto aos alunos; é edição raríssima. Em 1966-7, publicou-se, no Boletim do Ministério da Justiça de Portugal, uma tradução do latim de Miguel Pinto de Meneses.

Pereira e Souza

Primeiras linhas sobre o processo civil

Primeiras linhas sobre o processo criminal

  • Esboço de um Dicionário jurídico, theorético e prático, remissivo às leis compiladas e extravagantes. Lisboa, 1825-7

Almeida e Souza [Lobão]

  • Tratado pratico das avaliações e dos danos, Lisboa, 1826.
  • Tractado pratico e compendiario das aguas dos rios, etc, Lisboa, 1817

Correia Teles

Doutrina das acções accommodada ao foro de Portugal, Lisboa, 1819

Commentário crítico à lei da boa razão em data de 18 de Agosto de 1769, Lisboa, 1824

Manual do tabelião ou ensaios de jurisprudência eurematica, cintendo a colleccção de minutas dos contractos e instrumentos mais usuaes, etc., Lisboa, na Imp. Régia, 1819.

Digesto portuguez ou tratado dos direitos e obrigações civis accomodado ás leis e costumes da nação portugueza para servir de subsidio ao Novo Codigo Civil , 3 vols., Lisboa, 1835.

Manual do processo civil: suplemento do digesto português. Lisboa, 1842

Formulario de libellos e petições summarias à imitação do formulario de Gregorio Martins Caminha accommodado á nov. ref. de 21 de Maio de 1841, Coimbra, 1843

Addições à doutrina das acções com um appendice contendo diversas regras de Direito civil por ordem alphabetica e notas às leis do Registo Hypothecário, Coimbra, 1845

  • Questões e varias resoluções de direito emphyteutico. Coimbra, 1851

A questão entre os senhorios e os foreiros ou o espírito do decreto de 13 de Agosto de 1832 e resposta às observações do conselheiro João Pedro Ribeiro, Coimbra, 1836

Coelho da Rocha

Instituições de direito civil português para uso dos seus discípulos, Coimbra, 1841.

  • Indice geral alfabetico das instituições de direito civil portuguez, Coimbra, 1845

Antônio de Gouvea

Marku Tylliu Kikerōnos Katōn Ho Meizōn, Hē Peri Gērōs, Kai Tu Skipiōnos Oneiros, Ek Tēs Tu Theodōru Ermēneias

Epigrammata

In M. Tullii Ciceronis orationem in Vatinium testem commentarius

Pro Aristotele responsio, adversus P. Rami calumnias

De Iure Accrescendi

De Iurisdictione

Lectiones variae iuris civilis

Ad tit. de vulg. & pupil. subst.

Ad L. Gallvs

Ad Leges X. sit ad L. Falc. libro XXXV. Digestorum

Opera iuris civilis

Opera juridica, philologica, philosophica

Ad senatus consultum Trebellianum